De kerk heeft een probleem, niet de jongeren

Door Sjoerd Muller (30), werkzaam als predikant van de PKN in Apeldoorn-Noord en programmamaker bij de KRO/RKK-radio. 

Onlangs vertelde mijn KRO/RKK-collega Wilfred Kemp een interessant verhaal over zijn periode als pastor in een parochie in Bilthoven. Hij was 27 jaar en als zodanig vaak de jongste tijdens overleg en vergaderingen. Daar reageerde men verguldt met de aanwezigheid van een jonge, bevlogen kerkelijk werker. “Wij hopen,” zo zei één van de parochiebestuurders, “dat U ons kunt helpen met het probleem van de jongeren in deze parochie.” Waarop Kemp droog antwoordde: “Laat het duidelijk zijn: U als parochie heeft een probleem. Niet de jongeren”.

Bovenstaand verhaal raakt mijns inziens de kern van één van de problemen die in het manifest van jonge theologen aan de orde komt: op welke wijze is de kerk vandaag de dag nog relevant voor jongeren die buiten of aan de rand van de kerk zijn opgegroeid? Ik werk nu ruim een jaar als predikant in een PKN/kerk in Apeldoorn-Noord en merk dat dit een terugkerende vraag is onder jongeren in de leeftijd tussen twaalf en vijfentwintig jaar. Waarom zouden zij naar de kerk gaan? Wat vinden zij daar concreet? Leeftijdsgenoten zijn niet of nauwelijks voorhanden, vorm en liturgie zijn vaak onbekend en sluiten niet aan bij hun leefwereld. Daarnaast biedt de kerk in veel gevallen geen duidelijke meerwaarde voor hun leven. Hun geluk (vrienden, gemeenschapszin, zingeving, persoonlijke verdieping) is prima te vinden buiten een geloofsgemeenschap om.

In mijn ogen is het grootste probleem om deze leeftijdsgroep te bereiken het religieus analfabetisme. In tijden waarin miljoenen Nederlanders niet meer de herkomst van feestdagen als Hemelvaart en Pinksteren, heeft vooral het protestantisme het zwaar. Hier staat als geen ander het Woord centraal en is er minder aandacht voor rituelen en symboliek. Maar als de kennis van dit Woord vervaagt, als de kerk en haar boodschap verdwijnen uit het publieke domein en als men als kerk (én als gelovige) er niet in slaagt om helder te belijden waarin men gelooft en waar men voor staat, ontstaat er een vacuüm dat zich uiterst lastig laat opvullen. Jongeren zijn in steeds mindere mate op de hoogte van de dood en opstanding van Jezus, van zonde en genade, van doop en avondmaal, van de kerk als lichaam van Christus. Sterker nog: er blijkt voor jongeren ook buiten dit taalveld en de wereld erachter een leven te bestaan waar het voor hen goed toeven is. Naar de kerk gaan: waarom zou je?

Jongeren vragen om duidelijkheid. Ook aan de kerk. Wat beweegt jullie om iedere zondagochtend bij elkaar te komen? Wat levert het geloof je persoonlijk op? En wát geloof je dan eigenlijk? Als PKN moeten we de antwoorden op deze vragen weer helder krijgen en dit gesprek ook buiten de kerkmuren weer op gang helpen. Want inderdaad geloof ik dat God, geloof en kerk juist in deze tijd veel te bieden heeft: een kerk is en blijft een gemeenschap van heiligen, mensen die vertrouwen op God, daaromheen hun leven willen inrichten en in een kerk gezamenlijk van Gods komende Koninkrijk willen proeven om dit buiten de kerk met anderen te delen. De kerk heeft in heel veel opzichten daadwerkelijk een ‘goede boodschap’ te vertellen met een zeggingskracht die verder reikt dan de eigen drempel.

Daarom is het te gemakkelijk om alleen te zeggen dat de discussie rondom het manifest in de classis en in de synode een vervolg moet krijgen, zoals in de Trouw van 12 juli werd voorgesteld. Daarmee ga je voorbij aan de betrokkenheid van jonge theologen en predikanten die uiteindelijk het beste met de kerk voorhebben.

Natuurlijk zal ik als betrokken PKN-theoloog ook de eigen organisatie gebruiken om mijn wensen en verlangens vorm te geven. Maar daarmee is het achterliggende probleem niet opgelost: de vraag wat een kerk als de PKN daadwerkelijk toevoegt aan de Nederlandse maatschappij (niet alleen in onze eigen ogen maar juist door die van buitenstaanders) en welke rol God, Christus en de Heilige Geest binnen deze kerk en haar leden nu wezenlijk vervult. Voor antwoorden moeten de deuren open. De deuren van de kerk (ook buiten de zondagmorgen om), de deuren van de overleg- en vergaderkamers van classis en synode, de deuren van christelijke scholen en zorginstellingen en niet in de laatste plaats onze eigen huisdeur. Want ook gelovigen zelf zullen hun geloof bespreekbaar moeten maken: aan de eettafel, op school en op het werk.

Geloof is geen wiskunde. Het is geen logica. Het is niet één op één door te geven aan anderen of aan volgende generaties. Ten diepste is en blijft het een aangeraakt zijn door God en komt het dus van buiten je eigen invloedssfeer. Dat is wat de kerk genade noemt. Maar deze moeilijkheid is nooit een excuus om het gesprek over God dan maar niet te voeren, of te verpakken in grijze algemeenheden die weinig confronterend zijn. Kerkelijke bewegingen als Dominee 2.0 hebben als doel om deze gesprekken te blijven voeren, binnen en buiten de kerk, en om het vuur wat hierachter schuil gaat aan te wakkeren.

 

9 reacties

  1. Om vuur aan te wakkeren heb je in elk geval wind nodig.
    En wind laat zich niet vangen in vaste vormen (wel uitademen in woorden).
    Ventileer je mening in een ontmoeting van luisteren en spreken en zie hoe je verder geblazen wordt😉

  2. Mooie bijdrage!

  3. Maja Kösters · · Beantwoorden

    Wat is dit een mooi stuk.!!!!!!!!
    Je legt de vinger op de juiste plek.
    Men durft ook nauwelijks meer over wat ons in de gemeente van Jezus mensen beweegt ,te praten.
    Vanmorgen bij toeval in de Hema n.b. bij koffie drinken ,met 2 onkerkelijken hierover gesproken. Ja,laten we ons vuurtje vlammen of doven.?
    Ik wil met anderen kiezen voor het laatste.

    Maja Kösters.

  4. Karst Vaartjes · · Beantwoorden

    Een heldere bijdrage.
    Voor jongeren mogen wat mij aangaat ook gemeentleden invullen.
    Dat wat voor jongeren opgaat, gaat in ieder geval ook voor mij op.
    Alleen ben ik meer gedragen door een traditie en dat is eigenlijk de drijfveer om te blijven.
    Slap misschien, maar ‘strijd’ van decennia en veel onbeantwoorde vragen en opgaan in organisatievraagstukken van bijvoorbeeld het samengaan, laten je blijven.
    Ben het er mee eens dat de Kerk een probleem heeft en niet zoalsm in de stelling de jongeren, maar de kerk zijn we allemaal: jongeren en ouderen.
    Daar moeten we elkaar vinden.
    Maar nogmaals een helder betoog waar ik me in kan vinden.

  5. Wanneer komt de kerk er nou eens achter dat wat ze verkondigd al 2000 jaar een holle boodschap is, waar je in het werkelijke eenmalige leven niks aan hebt.
    Mijn advies: opheffen en niet meer naar omkijken. Religies die denken over een soort van algemene waarheid te beschikken zijn een gif voor elke samenleving.

    1. Gerrit van Houwelingen · · Beantwoorden

      Zojuist ‘Baltische zielen’ van Jan Brokken dichtgeslagen met als conclusie: Religie wordt het ‘wonder van de 21e eeuw’. Heb je daarvan terug Barkl?

      1. Heb het boek niet gelezen en kan er dus niks zinnigs over zeggen.
        Wat het ‘wonder’ zal zijn van de 21ste eeuw, daar zal men ongetwijfeld in de 22ste eeuw een uitgesproken mening over hebben, een tijd die jij en ik niet meer mee zullen kunnen maken.

        Er zullen altijd wel mensen zijn die de werkelijkheid van het leven en de dood niet aankunnen en liever wegdromen in sprookjes.

  6. Het moet “verguld” zijn, en niet “verguldt”. Verder een mooie bijdrage.

  7. Kees de Vries · · Beantwoorden

    Tja, en wat zouden kerken de jongeren dan moeten bieden?
    De leer is achterhaald. Je kunt niet meer aankomen met schepping, profeten, godenzonen die zich laten kruisigen voor onze zonden, Armageddon, hemel en hel. Waarom zouden jongeren daar nog wat van moeten weten?

    Je kunt het “verhaal” verpakken in eigentijdse muziek in plaats van psalmen, discussie-avonden in plaats van kerkdiensten waar je alleen maar luistert. Maar dat werkt toch allemaal niet echt.
    Alleen met stevige indoctrinatie krijg je jongeren nog naar EO-jongerendagen, maar zinnige mensen willen zondagscholen, scholen met de bijbel, kindernevendiensten, catechisatie en Heidelbergse catachismussen toch ook niet meer terug?

    Het feest is over. Er zijn nog wat nablijvers die van het feest niet genoeg kunnen krijgen en in de bijna lege zaal wanhopig de stemming er in proberen te houden.

    Geen opgewekte boodschap voor jonge, aanstormende predikanten. Maar we kunnen het ze beter nu gewoon eerlijk zeggen dan dat ze over twintig jaar ontdekken dat ze hun tijd hebben verdaan aan het najagen van illusies.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: